Lati ọdọ John Gursoy — Àwọn Àròjinlẹ̀ lórí Ọgbọ́n àti Àwùjọ

Ìjọba àti Ìwuwo Ìtakò

Gbogbo ìjọba ní ojuse láti ṣiṣẹ́ fún àǹfààní gbogbo ènìyàn — ààbò, ìlànà, ìdúróṣinṣin ọrọ̀ ajé, àti ìtẹ̀síwájú orílẹ̀-èdè. Ojuse wọ̀nyí jẹ́ gidi. Kì í ṣe aṣayan. Ṣùgbọ́n ọgbọ́n atọwọda ń fi ìjọba sínú ìtakò àkànṣe tí kò rọrùn láti yanju.

Ní ẹgbẹ́ kan, a retí pé ìjọba yóò dá àwọn aráàlú lábò kúrò nínú ìyípadà kíákíá — pàápàá jùlọ ìbẹ̀rù pé imọ̀ ẹ̀rọ lè rọ́pò iṣẹ́ ènìyàn tàbí dá ìṣètò awujọ rú. Ní ẹgbẹ́ kejì, kò sí ìjọba kankan tí ó lè dá ìlọsíwájú imọ̀ ẹ̀rọ dúró. Ìṣe bẹ́ẹ̀ yóò dín ìdíje ọrọ̀ ajé kù, yóò bà á lára ààbò orílẹ̀-èdè, yóò sì mú kí àwọn agbègbè sẹ́yìn fún ọdún púpọ̀.

Èyí ń dá ìtẹ́sí kejì sílẹ̀. Ìjọba gbọ́dọ̀ ṣe atilẹyin fún àwọn ilé iṣẹ́ ńlá tí ń fún ọ̀pọ̀ ènìyàn ní iṣẹ́, tí wọ́n sì ń pa ọrọ̀ ajé mọ́. Ṣùgbọ́n àwọn ilé iṣẹ́ wọ̀nyí ń lo imọ̀ ẹ̀rọ láti kó èrè pọ̀, láti dín ìfarahàn sí iṣẹ́ ènìyàn kù, àti láti lo àìlera nínú àwọn eto ìlànà. Ní àyíká yìí, ìkàkà kì í ṣe láti ọdọ àwọn ilé-iṣẹ́ nìkan, ṣùgbọ́n láti ọdọ àwọn ènìyàn pẹ̀lú.

Ní ìparí, ìtẹ̀sí yìí ń mú kí a tún wo ohun gbogbo. Ìjọba ń mọ̀ pé díẹ̀ lára àwọn apá ni ó ṣì lagbara — agbára, amáyédẹrùn, àti iṣẹ́ ènìyàn. Bí a ṣe ń lọ síwaju pẹ̀lú aifọwọyi, àwọn apá àṣà bíi eré idaraya náà ń di eto tí imọ̀ ẹ̀rọ ń ṣàkóso.

Ìjọba kò kọ́ ọgbọ́n.

Ó ń gbìmọ̀ láti darapọ̀ iyara pẹ̀lú ojuse.

Ofin ati Ìwuwo Ìpa

Ìdájọ́ jẹ́ ìpilẹ̀ ohun-ini, ìtòlẹ́sẹẹsẹ, àti ìgbàgbọ́ awujọ — ó sì gbọ́dọ̀ bẹ́ẹ̀ ni. Ṣùgbọ́n, pẹ̀lú ìgbà, apá pataki kan nínú àwọn eto òfin káàkiri ayé ti yí padà sí ìṣòwò. Ìdíwọ̀n òfin ti di àpẹẹrẹ owó, tí ó ń fi ààyè fún iwọn, ohun-ini, àti ìfarada ju ìdájọ́ tàbí ìmúlòlùfẹ́ lọ.

Ọgbọ́n atọwọda kì yóò bà ìdájọ́ jẹ́; yóò ṣí àìlera rẹ̀ hàn. Àwọn amòfin àti àwọn aṣòfin kì í bẹ̀rù ọgbọ́n náà, ṣùgbọ́n wọ́n bẹ̀rù ìparí ìfarapamọ́. Àwọn àfiyèsí inú ilana, ìwọ̀lé, àti èdè ń di kíkùn ṣíṣe láti dáàbò bo nígbà tí ìtúmọ̀ àti ìròyìn kò sí mọ́ fún ẹgbẹ́ díẹ̀ nìkan.

Pẹ̀lú ìgbà, ààlà tuntun kan yóò farahàn — kì í ṣe láàárín ilé-ẹjọ́ àti aráàlú, ṣùgbọ́n láàárín ìdájọ́ àti àǹfààní. Ìpinnu òfin yóò yí padà láti dáàbò bo ìtàn ìdílé, agbára, àti ìfarada ilé-iṣẹ́ sí ìsin àwọn ènìyàn ní dọ́gba, láìka ìfarahàn, èdè, ẹ̀sìn, tàbí agbára sí.

Ìbéèrè kan tí ó nira gbọ́dọ̀ bẹ̀rẹ̀: bí ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù àwọn amòfin ṣe wà káàkiri ayé, kí ló dé tí ìdájọ́ ṣì ń lọ díẹ̀, ṣòro láti rí, tí kò sì dọ́gba? Ìdákẹ́jẹ kì í ṣe àǹfààní. Ìdíwọ̀n kì í ṣe ìwà rere. Àwọn ipo wọ̀nyí ń bá a lọ nítorí pé àìdọ̀gba ti di àṣà.

Àwọn ìgbìmọ̀ láti dá ìṣàkóso imọ̀ ẹ̀rọ dúró nínú òfin yóò kuna. Ìtàn kì í fún ni ìyìn fún ìfarapa sí ìmúlòlùfẹ́. Pẹ̀lú ìgbà, ìwa ènìyàn yóò ṣe pàtàkì ju ìwé-ẹ̀rí lọ, àti ìtẹ́lọ́run ju àkọlé lọ. Nígbà tí ìyípadà yìí bá pé, ìdájọ́ kì yóò rọ́pò — yóò parí.

Ofin Ní Àkókò Iyara

Imọ̀ ẹ̀rọ ti yí ìbáṣepọ̀ àwọn ènìyàn pẹ̀lú ìmọ̀ padà. Àwọn ìbéèrè tí ó fẹ́ ìpàdé, alátakò, àti owó púpọ̀ ṣáájú, báyìí lè jẹ́ kó ṣeé ṣàwárí lẹ́sẹ̀kẹsẹ. Ìyípadà yìí kì í ṣe láti rọ́pò àwọn amòfin; ó jẹ́ láti fi hàn àwọn àìlera tí a ti gba gbọ́ tẹ́lẹ̀.

Nígbà tí ìmúlòlùfẹ́ bá di rọrùn àti din owó, àwọn eto tí a kọ́ sórí ìdákẹ́jẹ àti ìfarapamọ́ ń dà bí ẹni pé kò bá àkókò mu. Àwọn amòfin kì í ṣe òfin, gẹ́gẹ́ bí ilé-ẹjọ́ kì í ṣe ìdájọ́ láìní àfikún. Òfin jẹ́ àkànṣe; ìdájọ́ jẹ́ abajade. Ìdárúkọ méjèèjì ni ó jẹ́ kí ìṣòro máa bá a lọ.

Ọgbọ́n atọwọda kì í ṣe ìpinnu ẹjọ́ — kò sì yẹ kí ó jẹ́ bẹ́ẹ̀. Ṣùgbọ́n ó ń yí ìreti padà. Àwọn ènìyàn ń rí ìmúlòlùfẹ́ kọ́kọ́ — lẹ́yìn náà wọ́n ń béèrè pé kí ló dé tí ìdájọ́ fi ń lọ díẹ̀, gbowó, tí ó sì nira ju bó ṣe yẹ lọ. Ìbéèrè yìí kì yóò parí.

Ẹ̀kọ́ àti Ìbéèrè Ìbẹ̀rẹ̀

Báyìí, ìbéèrè kan ń farahàn láìsọ̀rọ̀ láàárín àwọn ìran: ṣe imọ̀ ẹ̀rọ wá láti ẹ̀kọ́, tàbí ẹ̀kọ́ ni ń tẹ̀lé imọ̀ ẹ̀rọ? Ìbéèrè yìí kò ṣeé rò rí tẹ́lẹ̀, ṣùgbọ́n lónìí ó ń fi àìdánilójú hàn.

Àwọn eto ẹ̀kọ́ àtijọ́ ni a dá fún ayé tí ìmọ̀ díẹ̀, tí ìwọ̀lé sì díẹ̀. Wọ́n dá àwọn onímọ̀, olùkọ́, àti ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ṣe àkóso imọ̀ ẹ̀rọ àtijọ́. Ṣùgbọ́n àwọn ipo wọ̀nyí ti yí padà.

Àwọn ilé-iṣẹ́ imọ̀ ẹ̀rọ ṣi ń sọ pé wọ́n ń ṣe atilẹyin fún ẹ̀kọ́. Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ àwọn ọdọ kò rí wọn gẹ́gẹ́ bí ẹnu-ọna sí ìmọ̀ mọ́, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ẹrù owó. Owó ẹ̀kọ́ ń ga, nígbà tí ìmọ̀ gidi di rọrùn láti rí.

Ìran tuntun ń béèrè: bí ìmọ̀ ṣe wà lẹ́sẹ̀kẹsẹ, bí ọgbọ́n ṣe lè kọ́ láìdákẹ́, tí AI sì lè ràn wá lọ́wọ́, kí ni ẹ̀kọ́ túmọ̀ sí gan-an? Ìfọwọ́si tàbí ìyípadà?

Ẹ̀kọ́ kì yóò parí — ṣùgbọ́n ìṣàkóso rẹ̀ yóò parí. Kíkọ́ kì í ṣe ti ilé-iṣẹ́ nìkan mọ́. Ó jẹ́ ti ìfẹ́, ìtẹ̀sí, àti ìwọ̀lé. Ọgbọ́n atọwọda kì í rọ́pò ẹ̀kọ́; ó yí ibiti ẹ̀kọ́ ti bẹ̀rẹ̀ àti ẹni tí ń ṣàkóso rẹ̀ padà.

Diẹ̀ ninu àwọn eto yóò yí padà. Àwọn míì yóò jìyà. Kì í ṣe pé ẹ̀kọ́ ti di atijọ́, ṣùgbọ́n nítorí pé ìdúróṣinṣin kò lè bá ìwọ̀lé rọrùn ja. Imọ̀ ẹ̀rọ kì í dá dúró nítorí pé ó ń bá àwọn ènìyàn pàdé níbi tí wọ́n wà.